ЖИЗЗАХ ВОҲАСИНИНГ ТОШ ҚУТИ ҚАБРЛАРИ ТАДҚИҚОТИГА ДОИР

TO'LIQ MATN:

Referat

Ҳозирги вақтда Уструшонанинг бронза даврига оид ёдгорликларини ўрганиш ва материалларни умум-
лаштириш масалалари очиқлигича қолмоқда. Шу муносабат билан Уструшонанинг шимоли-ғарбий
қисмида қадимги аҳолининг ўрнашув босқичларини аниқлаш учун бронза даврининг дафн иншоот-
ларини аниқлаш ва ўрганиш алоҳида аҳамиятга эга. Шуни ҳисобга олиб, 2022 йилда Жиззах воҳасида
археологик тадқиқотлар олиб борилди. Ушбу мақолада Жиззах воҳасидан топилган 15 та тош қути
мозорқўрғонлар ҳақида маълумотлар келтирилган.
Желли ғули ҳудудида олиб борилган изланишлар натижасида 20 га яқин мозорқўрғон аниқланди ва
харитага туширилди, улар орасидан ҳар бирида биттадан дафн этилган 15 та мозорқўрғон очиб ўрга-
нилди. Топилган қабрлар тошли тепаликнинг устида қурилган. Тузилиши жиҳатидан мозорқўрғонлар
тош билан ўралган тўртбурчак шаклда қути ҳосил қилиниб, усти тошлар билан бекитилган ва пастак
тош уюмидан иборат бўлган. Дафн иншоотларининг худди шундай қурилиши ва характери Евроосиё
чўлларининг Андроново маданияти дафн иншоотлари орасида тўлиқ ўхшашликни топади. Эҳтимол,
аниқланган мозорқўрғон гуруҳи Андроново маданияти қабилаларининг Ўрта Осиёга кўчиш йўналшла-
ридан бирини акс эттиради.

Mualliflar haqida

Adabiyotlar ro'yxati

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР:

Аванесова Н. А. Культура пастушеских племен эпохи бронзы азиатской части СССР (по металлическим изделиям) / Под ред. А. А. Аскарова. Ташкент: АН УзССР, Ин-т археологии, 1991. 201 c.

Алаева И.П. Культурная специфика памятников позднего бронзового века степной зоны Южного

Зауралья: Дисс. на соискание ученой степени к.и.н. М., 2015. 539 с.

Алимова Д. А., Филанович М. И. История Ташкента / Под ред. Ю.Ф. Бурякова, А. М. Отахужаева.

Ташкент: ART FLEX, 2009. 208 с.

Асқаров А. А. Ўзбек халқининг келиб чиқиш тарихи. Тошкент: Ўзбекистон НМИУ, 2015. 690 б.

Гулямов Я. Г. Кладбище Кулпи-Сар // ИМКУ. Вып. 2. Ташкент, 1961. C. 92–97.

Жўрақулов М. Ж., Аванесова Н. А., Амирқулов Б. А. Зарафшон воҳасининг ибтидоий маданияти. Самарқанд: СамДУ, 1994. 105–111 б.

Кубарев В. Д. Памятники Каракольский культуры Алтая / Отв. ред. В. Е. Ларичев. Новосибирск: Изд-во ИАЭТ СО РАН, 2009. 264 с.

Литвинский Б. А., Окладников А. П, Ранов В. А. Древности Кайрак-Кумов. (Древнейшая история Сев. Таджикистана) // Труды АН Таджикской ССР. Том 33. Душанбе: Изд-во Акад. наук Тадж. ССР, 1962. 408 с.

Максименков Г. А. Андроновская культура Енисея. Ленинград: Наука, Ленингр. отд-ние, 1978. 190 с., ил.

Мақсудов Ф. А. Ўрта асрларда тоғли Уструшона кўчманчи маданияти: Тарих фанлари доктори (DSc) диссертацияси авторефарати. Тошкент, 2020. 33 б.

Молодин В.И., Епимахов А.В. Марченко Ж.В. Радиоуглеродная хронология культур эпохи бронзы Урала и юга западной Сибирии: принципы и подходы, достижение и проблемы // Вестник НГУ.

Том 13. Вып. 3. Археология и этнография. Москва, 2014. С. 136–167

Салтовская Е. Д. О раскопках Аштского могильника в 1971 г. // Археологические работы в Таджикистане. Вып. 11. Душанбе, 1975. С. 59–80.

Салтовская Е. Д. О раскопках могильников Ашт и Дашти-Ашт в 1973 г. // Археологические работы в Таджикистане Вып. 13 (1973 год) Душанбе, 1977. С. 47–65.

Сверчков Л. М., Бороффка Н. Краткий обзор археологических и геофизических работ в Зааминском районе // Археологические исследования в Узбекистане – 2021 год. Вып. 14. Самарканд, 2023. С. 129–130.

Сверчков Л. М. История изучения древних выработок Узбекистана (краткий обзор) // ИМКУ. Вып. 35. Ташкент, 2006. С. 113–130.

Сулейманов Р. Х., Гордеева Е. А. К вопросу об особенностях культурогенеза и урбаногенеза юга Уструшаны // “Қадимий Жиззах воҳаси–Марказий Осиё цивилизацияси тизимида (сиёсий, иқтисодий, маданий ҳаёт)” Республика илмий-амалий конференция материаллари. Жиззах, 2019. Б. 7–10.

Сулейманов P. X. Вопросы культурогенеза и глоттогенеза Центральной Азии эпохи бронзы и раннего железного века // Культуры азиатской части Евразии в древности и средневековье / Отв. ред. Н. А. Аванесова. Самарканд, 2021. С. 137–143.

Хасанов М. Бахмалсойдан топилган бронза даври топилмалари // «Евроосиё халқлари маданий мероси: замонавий тадқиқотлар, муаммо ва ўрганиш усуллари» мавзусидаги халқаро илмий-амалий анжуман материаллари (1-қисм). Жиззах, 2022. Б. 94–100.

Хотинский Н. А. Природные условия в неолитическую эпоху // Неолит Северной Евразии / Отв. ред. С. В. Ошибкина. Т. 3. М., 1996. 389 с.

Шишлов А. В., Федоренко Н. В. Погребальный обряд племен северо-западного побережья Кавказа в конце VII–V вв. до н.э. (по материалам Владимировского могильника) // Аргонавт. Черноморский исторический журнал. №2. Черноморск, 2006. С. 62–76.

REFERENCES:

Avanesova N. A. 1991. Kul’tura pastusheskikh plemen ehpokhi bronzy aziatskoj chasti SSSR (Po

metallicheskim izdeliyam) (Culture of shepherd tribes of the Bronze Age in the Asian part of the USSR

(based on metal products). In A. A. Askarov (ed). Tashkent: AN UzSSR, In-t arkheologii Publ., 201.

(In Russian).

Alaeva I. P. 2015. Kul’turnaya spetsifika pamyatnikov pozdnego bronzovogo veka stepnoj zony Yuzhnogo

Zaural’ya (Cultural specificity of Late Bronze Age monuments in the steppe zone of the Southern

Trans-Urals): Diss. na soiskanie uchenoj stepeni k.i.n. Moscow, 539 s. (In Russian).

Alimova D. A., Filanovich M. I. 2009. Istoriya Tashkenta (History of Tashkent). In Yu. F. Buryakov, A. M.

Otakhuzhaev (reds.). Tashkent: ART FLEX Publ., 208. (In Russian).

Asqarov A. A. 2015. O‘zbek khalqining kelib chiqish tarikhi (The history of the origin of the Uzbek people).

Toshkent: O‘zbekiston NMIU Publ., 690. (In Uzbek).

Gulyamov Ya. G. 1961. Kladbishhe Kulpi-Sar (Cemetery Kulpi-Sar). In IMKU (The History of Material

Culture of Uzbekistan). Issue 2. Tashkent, 92–97. (In Russian).

Zho‘raqulov M. Zh., Avanesova N. A., Amirqulov B. A. 1994. Zarafshon vohasining ibtidoij madaniyati

(Primitive culture of Zarafshan oasis). Samarqand: SamDU Publ., 105–111. (In Uzbek).

Kubarev V. D. 2009. Pamyatniki Karakol’skij kul’tury Altaya (Monuments of Karakol culture of Altai). In

V. E. Larichev (ed.). Novosibirsk: IAEHT SO RAN Publ., 264. (In Russian).

Litvinskij B. A., Okladnikov A. P, Ranov V. A. 1962. Drevnosti Kajrak-Kumov (Drevnejshaya istoriya

Sev. Tadzhikistana) (Antiquities of Kairak-Kum (Ancient history of Northern Tajikistan). In Trudy AN

Tadzhikskoj SSR. Vol. 33. Dushanbe: Akad. nauk Tadzh. SSR Publ., 408. (In Russian).

Maksimenkov G. A. 1978. Andronovskaya kul’tura v Eniseeya (Andronovo culture in the Yenisei). Leningrad:

Nauka, Leningr. otd-nie Publ., 190, il. (In Russian).

Maqsudov F. A. 2020. O‘rta asrlarda tog‘li Ustrushona ko‘chmanchi madaniyati (Nomadic culture of

mountainous Ustrushona in the Middle Ages): Tarikh fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtorefarati.

Toshkent, 33. (In Uzbek).

Molodin V. I., Epimakhov A. V. Marchenko Zh. V. Radiouglerodnaya khronologiya kul’tur ehpokhi bronzy

Urala i yuga zapadnoj Sibirii: printsipy i podkhody, dostizhenie i problem (Radiocarbon chronology of

cultural epoxy bronzes of the Urals and Western Siberia: principles and approaches, achievements and

problems). In Vestnik NGU (Bulletin of Novosibirsk state university). Vol. 13. Issue 3. Arkheologiya i

ehtnografiya. Moskva, 2014, 136–167. (In Russian).

Saltovskaya E. D. 1975. O raskopkakh Ashtskogo mogil’nika v 1971 g. (About the excavations of the

Asht burial ground in 1971). In Arkheologicheskie raboty v Tadzhikistane (Archaeological work in

Tajikistan). Issue 11. Dushanbe, 59–80. (In Russian).

Saltovskaya E. D. 1977. O raskopkakh mogil’nikov Asht i Dashti-Asht v 1973 g. (About the excavations

of the Asht and Dashti-Asht burial grounds in 1973). In Arkheologicheskie raboty v Tadzhikistane

(Archaeological work in Tajikistan). Issue 13. Dushanbe, 47–65. (In Russian).

Sverchkov L. M., Boroffka N. 2023. Kratkij obzor arkheologicheskikh i geofizicheskikh rabot v

Zaaminskom rajone (Brief overview of archaeological and geophysical work in the Zaamin region). In

Arkheologicheskie issledovaniya v Uzbekistane – 2021 (Archaeological research in Uzbekistan 2021).

Issue 14. Samarkand, 129–130. (In Russian).

Sverchkov L. M. 2006. Istoriya izucheniya drevnikh vyrabotok Uzbekistana (kratkij obzor). In IMKU (The

History of Material Culture of Uzbekistan). Issue 35. Tashkent, 113–130. (In Russian).

Sulejmanov R. Kh., Gordeeva E. A. 2019. K voprosu ob osobennostyakh kul’turogeneza i urbanogeneza

yuga Ustrushany (On the issue of the peculiarities of cultural genesis and urbanogenesis of the south

of Ustrushana). Qadimij Zhizzakh vohasi–Markazij Osiyo tsivilizatsiyasi tizimida (siyosij, iqtisodij,

madanij hayot). Respublika ilmij-amalij konferentsiya materiallari. Zhizzakh, 7–10. (In Russian).

Sulejmanov P. X. 2021. In N. A. Avanesova (ed). Voprosy kul’turogeneza i glottogeneza Tsentral’noj

Azii ehpokhi bronzy i rannego zheleznogo veka (Questions of cultural genesis and glottogenesis of

Central Asia of the Bronze Age and Early Iron Age). In Kul’tury aziatskoj chasti Evrazii v drevnosti i

srednevekov’e. Samarkand, 137–143. (In Russian).

Khasanov M. 2022. Bakhmalsojdan topilgan bronza davri topilmalari (Bronze Age finds found in

Bakhmalsoy). «Evroosiyo khalqlari madanij merosi: zamonavij tadqiqotlar, muammo va urganish usullari»

mavzusidagi khalqaro ilmij-amalij anzhuman materiallari (1-qism). Zhizzakh, 94–100. (In Uzbek).

Khotinskij N. A. 1996. S. V. Oshibkina (red.). Prirodnye usloviya v neoliticheskuyu ehpokhu (Natural

conditions in the Neolithic era). In Neolit Severnoj Evrazii (Neolithic of Northern Eurasia). Vol. 3.

Moscow, 389. (In Russian).

Shishlov A. V., Fedorenko N. V. 2006. Pogrebal’nyj obryad plemen severo-zapadnogo poberezh’ya

Kavkaza v kontse VII–V vv. do n.eh. (po materialam Vladimirovskogo mogil’nika) (Funeral rite of

the tribes of the northwestern coast of the Caucasus at the end of the 7th–5th centuries. BC. (based on

materials from the Vladimirovsky burial ground). In Argonavt. Chernomorskij istoricheskij zhurnal.

№2. Chernomorsk, 62–76. (In Russian).

Qanday qilib iqtibos keltirish mumkin

Тошбоев, Ф., Мамиров, О., & Тугалов, Б. (2025). ЖИЗЗАХ ВОҲАСИНИНГ ТОШ ҚУТИ ҚАБРЛАРИ ТАДҚИҚОТИГА ДОИР. Oʻzbekiston Arxeologiyasi, 2(29), 30–45. https://doi.org/10.71414/2181-032X-2023-2-29-30-45
Ko'rishlar soni: 0

Ushbu muallif(lar)ning eng koʻp oʻqilgan maqolalari