O‘RTA OSIYO QADIMGI AHOLISINING HAYOTINI TA’MINLASH TIZIMINITIKLASHDA BIOFAKTLAR
Referat
Jahondagi rivojlangan davlatlarda arxeologlar turli ko'rinishda bizgacha yetib kelgan kishilar faoliyatining
saqlanib qolgan qoldiqlari yordamida o‘tmishdagi turmush tarzini qayta tiklashadi. Bu jarayonda yondashuv
fanlararo bo‘lib, turli mutaxassislar - botanik, geolog, ekolog va zoologlaming malakasidan kelib chiqiladi.
Qadimgi aholining hayotni ta’minlash tizimini o‘rganishda atrof-muhit bo‘yicha iqlim, hayvonlaming tarqalishi,
o‘tmishdagi va bugungi flora, tuproq kabi ma’lumotlar muhimdir. 0 ‘simlik qoldiqlari esa flotatsiya usuli bilan
qayta tiklangan yowoyi va madaniy o‘simlik turlari, quruq yerlarda yoki yonib ketgan holda topilgan chinakam
urug‘lami o‘z ichiga oladi. Qadimgi kishilaming suyaklaridagi kollagenning barqaror uglerod izotoplari
esa o'tmishdagi oziqlanish to‘g‘risida muhim bilimlami beradi. Shunday qilib, o‘tmishda yashagan kishilar
jamoasida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari va umuman o‘simliklaming roli borasidagi antropologik savollarga
yechim topishda o'simlik qoldiqlari bo‘lmish biofaktlar qo‘l keladi. Sovet va mustaqillik yillarida izlanuvchilar
0 ‘rta Osiyo qishloq xo'jaligi o‘tmishini qayta tiklashda ko‘proq yozma, etnografik va arxeologik manbalarga
suyanishgan. Zamonaviy asbob-uskunalar va texnikalar bilan jihozlangan laboratoriyalaming yo‘qligi,
G‘arb davlatlari va AQSHdagi singari arxeologiya faniga tabiiy fanlaming eng so‘nggi yutuqlari deyarli jalb
qilinmaganligi tufayli 0 ‘rta Osiyo qishloq xo‘jaligi o‘tmishini tiklashda biofaktlar asosiy manba sifatida
ko‘rilmagan. Shu kungacha barcha arxeobotanik izlanishlar chet ellik izlanuvchilar bilan birgalikda qilingan
bo‘lsa-da, biroq haligacha 0 ‘rta Osiyoning mahalliy izlanuvchilari orasidan arxeobotanik mutaxassislar yetishib
chiqmadi. Maqolada 0 ‘rta Osiyo bo'ylab bugungacha bajarilgan arxeobotanik izlanishlar va bu boradagi ayrim
muammolarga qisqacha sharh beriladi.
Kalit so'zlar:
Mualliflar haqida
Adabiyotlar ro'yxati
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
Алпомиш. Узбек халк; кахрамонлик достони. Айтувчи Фозил Йулдош угли, ёзиб олувчи: М. Зарифов. Тошкент: Шарк, 1998. 400 б.
Согдийские документы с горы Муг. Вып. II. Юридические документы и письма / Пер. и коммент.
В. А. Лившица М.: Восточная литература, 1962. 222 с. Согдийские документы с горы Муг. Вып. III. Хозяйственные документы / Перевод и комментарии
М. Н. Боголюбова и О. И. Смирновой. М.: Восточная литература, 1963. 132 с.
Абдураумонова Т. Узбекистонда ирригациянинг ривожланиши. Тошкент: Узбекистан, 1972. 37 б.
Адилов Ш. Т., Бабаев С. Т. Историческая гидрография Западного Согда (по археолого-топографи ческим данным и на основе сведений из книги Мухаммада ан-Наршахи “Тарих-и Бухоро”) // Археология Узбекистана. № 2 (3). Самарканд, 2011. С. 27-52.
Акишев К. А. Зимовки-поселения и жилища древних усуней // Известия АН КазССР. № 1. Алма-Ата: Наука, 1969. С. 29-47.
Акишев К. А., Кушаев Г. А. Древняя культура саков и усуней долины реки Или. Алма-Ата: Академия наук Казахской ССР, 1963. 320 с., табл.
Акишев К. А., Байпаков К. М., Ерзакович Л. Б. Древний Отрар (топография, стратиграфия, перспективы).
Алма-Ата: Наука, 1972. 256 с.
Алавия М. Узбек халк маросим кунпщлари / Масъул мухаррир: Т. М. Мирзаев. Тошкент: Фан, 1974. 224 б.
Алимов У. Урта асрларда Мовароуннахрда богчилик хужалиги тарихи. Тошкент: Фан, 1984.
Андрианов Б. В. Изучение каракалпакской ирригации в бассейне Каны-Дарьи в 1956-1957 гг. // Материалы Хорезмской экспедиции / Под общ. ред. С. П. Толстова. Вып. 4. М.: Акад. наук СССР. Ин-т этнографии им. Н. Н. Миклухо-Маклая, 1960. С. 172-190.
Андрианов Б. Л. Древние оросительные системы Приаралья. М.: Наука, 1969.252 с., 3 л. карт.: ил.
Андрианов Б. В. Земледелие наших предков / Отв. ред. В. М. Массон. М.: Наука, 1978. 168 с.
Анарбоев А. Узбекистонда илк сугорма дехкончиликнинг шаклланиши ва антропоген ландшафтни ташкил топиши // Узбекистан худудида дехдончилик маданиятининг тарихий илдизлари ва замонавий жараёнлар. Тошкент, 2006. 10-11 бетлар.
Антонова Е. В. Обряды и верования первобытных земледельцев Востока. М.: Наука, 1990. 287 с.
Аскаров А. Сапаллитепа. Ташкент: Фан, 1973. 172 с., илл.
Аскаров А. Древнеземледелческая культура эпохи бронзы юга Узбекистана. Ташкент: Фан, 1977.232 с.
Аскаров А., Абдуллаев Б. Н. Джаркутан / Отв. ред. Э. В. Ртвеладзе. Ташкент: Фан, 1983. 59 с., илл.
Аширов А. Узбек маданиятида сув. Тошкент: Akademnashr, 2020. 240 б.
Байпаков К. М. Семиречье // Средняя Азия и Дальний Восток в эпоху средневековья. Средняя
Азия в раннем средневековье. Т. 20 / Отв. ред. Г. А. Брыкина. М.: Наука, 1999. С. 163-174.
Бартольд В. В. Туркестан в эпоху монгольского нашествия // Сочинение. Т. 1. М.: Восточная литература, 1963. С. 45-600.
Бартольд В. В. Хлопководство в Средней Азии с исторических времен до прихода русских //
Сочинение. Т. 2. Ч. 1. М.: Восточная литература, 1964. С. 435-448.
Бартольд В. В. К истории орошения Туркестана // Соч. Т. 3. М.: Восточная литература, 1965. С. 97-236.
Баштанник С. В, Земледельческая культура Южного Казахстана эпохи средневековья. Кемерово: КемГУКИ, 2007. 127 с., илл, таб.
Баштанник С. В., ВоякинД. А., Буранбаев Р. Н. Археоботанические исследования цитадели средневекового городища Тараз в 2014 г. // Вестник археологии, антропологии и этнографии. № 2 (29).
Тюмень, 2015. С. 178-182.
Бежкович А. С. Историко-этнографические особенности киргизского земледелия // Очерки по истории хозяйства народов Средней Азии и Казахстана / Отв. ред. С. М. Абрамзон, А. Оразов. Ленинград: Наука, 1973. С. 32-69.
Бердыев О. Чакмаклы-депе - новый памятник времени Анау IA// История, археология и этнография
Средней Азии. К 60-летию со дня рождения С. П. Толстова. М.: Наука, 1968. С. 26-34.
Билалов А. И. Из истории ирригации Уструшаны: (материальная культура Уструшана). Вып. 1. Душанбе: Дониш, 1980.191 с.
Болелов С. Б. Земледелие древнего Хорезма: формы организации производства // Этнографическое обозрение. № 2. М., 1997. С. 63-75.
Брыкина Г. А. Юго-Западная Фергана в первой половине I тысячелетия нашей эры / Отв. ред.
Е. Е. Неразик. М.: Наука, 1982. 206 с.
Брыкина Г. А., Горбунова Н. Г. Фергана II Средняя Азия и Дальний Восток в эпоху средневековья.
Средняя Азия в раннем средневековье / Отв. ред. Г. А. Брыкина. Т. 20. М.: Наука, 1999. С. 93-113.
Бубнова М. А. К вопросу о земледелии на Западном Памире в IX-XI вв. // Прошлое Средней Азии: археология, нумизматика и эпиграфика, этнография. Душанбе: Дониш, 1987. С. 59-66.
Буряков Ю. Ф. Генезис и этапы развития городской культуры Ташкентского оазиса. Ташкент: Фан, 1982. 212 с.
Буряков Ю. Ф., Фшанович М. И. Чач и Илак // Средняя Азия и Дальний Восток в эпоху средневековья.
Средняя Азия в раннем средневековье. Т. 20 / Отв. ред. Г. А. Брыкина. М.: Наука, 1999. С. 78-92.
Вавилов Н. И. Центры происхождений культурных растений. Труды по прикладного ботанике и селекции. Ленинград: Госуд. изд-во, 1926. 248 с., 7 л. ил., карт.: ил.
Григина О. М., Трофимов А. К. Палинологическая характеристика опорного разреза сохской свиты (Южная Фергана) // Геология кайнозоя и новейшая тектоника Тянь-Шаня. Фрунзе: Илим, 1984. С. 29-49.
Григорьев Г. В. Каунчи-тепа (раскопки 1935 г.). Ташкент: изд-во Узб. филиала Акад. наук СССР, 1940. 64 с.: ил., черт.
Грошев В. Л. Ирригация Южного Казахстана в средние века. Отв. ред. К.А. Акишев. Алма-Ата: Наука, 1985. 156 с.
Данилевский В. В., Коконов В. Н., Никитин В. А. Исследование растительных остатков из раскопок согдийского замка // Растительность Таджикистана и ее освоение. Душанбе: Тр. Таджикистан базы АН СССР, 1940. С. 484-490.
Демидов С. М. Растения и животные в легендах и верованиях туркмен. Серия «Этнография туркмен ». Вып. 1. М.: Старый сад, 2020. 446 с.
Джахонов У. Земледелие таджиков долины Соха / Отв. ред. А. К. Писарчик. Душанбе: Дониш, 1989. 216 с., илл.
Древние обряды, верования и культы народов Средней Азии / Отв. ред. В. Н. Басилов. М.: Наука, 1986.210 с.
Епимахов А. В. О синташтинском земледелии (бронзовый век Южного Урала) // Вестник археологии, антропологии и этнографии. № 2 (13). Тюмень, 2010. С. 36-41.
Ершов Н. Н. Сельское хозяйство таджиков Ленинабадского района Таджикской ССР перед Октябрьской революцией. Сталинабад: Акад. наук Таджик. ССР, 1960. 172 с., илл.
Жабборов И. Жиловланган дарёлар улкаси (Узбекистонда сугориш тарихидан лавхалар). Тошкент: Узбекистан, 1964. 41 б., раем.
Жабборов X. Узбек тилининг сугориш лексикаси. К^арши: Насаф, 2004. 155 б.
Жабборов X. Узбек тилининг дехдончилик лексикаси. Тошкент: Фан, 2011. 160 б.
Жилич С. В., Шнайдер С. В., Рудая Н. А. К вопросу о выделении пыльцы культурных злаков на археологических памятниках на примере памятника Куртеке (Таджикистан) // Проблемы археологии, этнографии, антропологии Сибири и сопредельных территорий. Т. XXV. Новосибирск, 2019. С. 388-395.
Жураев М. Узбек мавсумий маросим фольклори. Тошкент: Фан, 2008. 291 б.
Заднепровский Ю. А. Древнеземледельческая культура Ферганы. М.-Л.: изд-во АН СССР, 1962.328 с.
Ирригация Узбекистана. В 4 т. Т. 1: Развитие ирригации в комплексе производительных сил Узбекистана
/ Отв. ред. К. Н. Бедринцев и Б. Д. Коржавин. Ташкент: Фан, 1975. 350 с., 39 л. ил., карт.
Исламов У. И, Крахмаль К. А., Халмухамедова Р. А., Худайбердиев P. X Палеоботанические, палеоэкологические и хроностратиграфические исследования раннего антропогена Южной Ферганы // ИМКУ. № 32. Ташкент, 2001. С. 17-19.
Исамиддинов М. X. Природные условия Согда в развитии земеледелия и скотоводства // Археология
Узбекистана. № 2 (3). Самарканд, 2011. С. 94—101.
Исцокрв 3. Фаргона водийсининг анъанавий дехдончилик маданияти. Тошкент: Yangi nashr, 2011.144 б.
Камолиддин Ш. С. Земледелие и садоводство у древних тюрков. Ташкент: Extremum press, 2015. 496 с.
КармышеваДж. X. Земледельческая обрядность у казахов // Древние обряды, верования и культы
народов Средней Азии / Отв. ред. В. Н. Басилов. М.: Наука, 1986. С. 47-70.
Кисляков Н. А. Старинные приёмы земледельческой техники и обряды, связанные с земледелием, у таджиков бассейна р. Хингоу // Советская этнография. № 1. М., 1947. С. 108-125.
Коробкова Г. Ф. Орудия труда и хозяйство неолитических племен Средней Азии. Ленинград: Наука, 1969. 216 с., илл.
Крахмаль К. А., Халмухамедова P. А., Воложенинов H. H. Палеогеографическое изучение Хайдарканской долины // К истокам истории древнекаменного века Средней Азии. Ташкент, 1995. С. 112- 122.
Латынин Б. А. Вопросы истории ирригации и орошаемого земледелия древней Ферганы: Обобщающий доклад по работам, представл. как дисс... док. ист. наук. Ленинград, 1962. 31 с.
Лисицына Г. Н. Орошаемое земледелие эпохи энеолита на юге Туркмении. М.: Наука, 1965. 168 с., илл.
Майский Л. Исчисление полевого периода сельскохозяйственных работ у горцев Памира и Верхнего Ванча // Советская этнография. № 4. М., 1934. С. 103-107.
Мамарахимова Б. О развитии сельского хозяйства в раннесредневековом Согде // Узбекистан тарихи. № 2. Тошкент, 2001. С. 11-13.
Марков Г. Е. История хозяйства и материальной культуры в первобытном и раннеклассовом обществе: Учеб. пособие. М.: изд-во МГУ, 1979. 303 с.
Массон М. Е. Поселение Джайтун (Проблема становления производящей экономики). Ленинград: Наука, 1971. 207 с., илл.
Махмудов Н. М. Земледелие и аграрные отношения в Средней Азии в XIV-XV вв. / Отв. ред. А.
М. Беленицкий. Душанбе: Дониш, 1966. 129 с.
Мейер-Меликян Н. Р. Определение растительных остатков из Тоголок-21 / Сарианиди В.И. Древности страны Маргуш. Отв. ред. А. А. Росляков. Ашхабад: Ылым, 1990. С. 203-205.
Миллий археология маркази “Биоархеология” лабораториясининг “Биологик (органик) артефак-тлар тахлили ёрдамида тарихий жараёнларни тиклаш” мавзусидаги илмий тадкикот иши хисоботи (оралик). Тошкент, 2020. 85 бет
Миллий археология маркази “Биоархеология” лабораториясининг “Биологик артефактлар тахлили ёрдамида тарихий жараёнларни тиклаш” мавзусидаги илмий тадкикот иши хцсоботи (оралик;). Тошкент, 2021. 115 б.
Мусаев Н. Урта Осиёда дехкончилик маданияти ва аграр муносабатлар тарихидан (тош даври охирларидан - XX аср бошларига кадар). Тошкент: Фан, 2005. 235 б.
Мухамеджанов А. Р. История орошения Бухарского оазиса (с древнейших времен до начало XX вв.). Ташкент: Фан, 1978. 294 с., илл.
Мууаммаджонов А. Р. Узбекистоннинг кадимги гидротехник иншоотлари. Тошкент: Узбекистан, 1997. 88 б.
Мухиддинов И. Обряды и обычаи, связанные с земледелием у памирских таджиков Вахана и Ишкашима в XIX - начале XX в. // Советская этнография. № 3. М., 1973. С. 99-109.
Набиев А. Тошкент вохаси сугориш тарихидан. Тошкент, 1975.
Насриддинов К,. Фаргона водийсининг сугорилиш тарихи (XIX аср ва XX асрнинг биринчи ярми). Тошкент: Янги аср авлоди, 2009. 224 б.
Непомнин В. Я. К истории ирригации Узбекистане. Ташкент: Узпартиздат, 1940. 60 с. Очерки по истории хозяйства народов Средней Азии и Казахстана / Отв. ред. С. М. Абрамзон,
А. Оразов. Ленинград: Наука, 1973. 260 с., илл.
Петрушевский И. П. Земледелие и аграрные отношения в Иране XIII-XIV веков. М.-Л.: изд-во АН СССР, 1960. 492 с., илл.
Ранние земледельцы: Этнографические очерки. Отв. ред. НА. Бутинов и А.М. Решетов. Ленинград: Наука, 1980. 225 с.
Рассудова Р. Я. Формы организации труда в общинах некоторых районов поливного земледелия
Средней Азии (конец XIX - начало XX в.) // Среднеазиатский этнографический сборник. Вып. III.
Ленинград, 1971. С. 274—282.
Рассудова Р. Я. Значения термина кош в некоторых земледельческих районах Средней Азии в XIX - начале XX в. // Советская этнография. № 4. М., 1974. С. 78-86.
Рассудова P. Я. Культовые объекты Ферганы как источник по истории орошаемого земледелия //
Советская этнография. № 4. М., 1985. С. 96-104.
Рожановский С. Ю. Природа растительных остатков из погребальных сооружений Ферганы первых веков нашей эры // Труды музея истории УзССР. Ташкент, 1956. Вып. 111. С. 75-80.
Руденко С. И. Культура хуннов и Ноинулинские курганы. М.-Л.: АН СССР, 1962. 205 с., илл.
Рябогина Н. Е. Очаги культивирования злаков в древности на территории Западной Сибири по палеоботаническим данным // Вестник ВОГиС. 2006. Т. 10. № 3. С. 572-579.
Сазонова М. В. Традиционное хозяйство узбеков Южного Хорезма. Ленинград: Наука, 1978. 97 с., илл.
Саримсоцов А. А. Узбекларнинг таквимий маросимлари (Фаргона водийси материаллари асосида). Тошкент: Yangi Nashr, 2011.
Сатаев Р. М., Сатаева Л. В. Палеоэтноботаника и палеоэтнозоология в системе знаний об экологии древних обществ // Этнос и среда обитания. Сборник статей по этнической экологии. Вып. 5.
Исследования систем жизнеобеспечения / Отв. ред. Н. А. Дубова. М.: Старый сад, 2017. С. 47-59.
Сатаева Л. В., Сатаев Р. М. Роль древесных растений в жизни древнего населению Гонур-депе (Бронзовый век, Туркменистан) // Вестник археологии, антропологии и этнографии. № 36 (1). Тюмень, 2017. Р. 134-142.
Семенов С. А. Происхождение земледелия. Ленинград: Наука, 1974. 318 с., илл.
Сергушева Е. А. Археоботанические исследования в лаборатории палеоэкологии человека // Россия и АТР. 2003. №3 (41). С. 6-12.
Сергушева Е. А., Рябогина Н. Е., Лящевская М. С., Голъева А. А. Аргументация земледелия на археологических памятниках Приамурья и Приморья: результаты применения палеоботанических методик // Вестник ТомГУ. 2016. Т. 402. С. 99-108.
СИГТЯ- Сравнительно-историческая грамматика тюркских языков: Лексика. 2-е изд., доп. Т. 4. / Отв. ред. Э. Р. Тенишев. М.: Наука, 2001. - 822 с.
СИГТЯ = Сравнительно-историческая грамматика тюркских языков. Пратюркский язык основа. Картина мира пратюркского этноса по данным языка. Т. 6. / Отв. ред. Э. Р. Тенишев, А. В. Дыбо. М.: Наука, 2006. 908 с.
Снесарев Г. П. Обряд жертвоприношения воды у узбеков Хорезма, генетической связанный с древним культом плодородия // МХЭ. М., 1960. Вып. 4. С. 198-202.
Стеблин-Каменский И М. Очерки по истории лексики памирских языков. Названия культурных растений. М.: Наука, 1982. 167 с.
ТойчиевХ. А., Крахмаль К. А. К проблеме хронологии и стратиграфии антропогена северо-востока Узбекистана // Археология и история Центральной Азии. К 70 летию со дня рождения академика
Академии наук Республики Узбекистан Ю.Ф. Бурякова / Отв. ред. Д. А. Алимова, А. А. Анарбаев.
Самарканд, 2004. С. 143-146.
Толстов С. П. Древний Хорезм. М., 1948.
Толстов С. П. По следам древнехорезмийской цивилизации. М.-Л.: изд-во АН СССР, 1948а. 322 с., илл.
Толстов С. П. По древним дельтам Окса и Яксарта. М.: Восточная литература, 1962. 324 с., илл.
УлукрвН. М. Узбек тили гидронимларининг тарихий-лисоний тадкици. Тошкент: Фан, 2008.192 б.
Усманова 3. И Эрккала // Труды Южно-Туркменистанской археологической комплексной экспедиции. Т. 12. Ашхабад: АН Туркменский ССР, 1963. С. 80-89.
Фаган Б. М., Де Коре К. Р Археология. В начале. М.: Техносфера, 2007. 591 с., илл.
Федорова Р. В. О земледельческих культурах в Древнем Хорезме по данным пыльцевого анализа // МХЭ / Под общ. ред. С. П. Толстова. Вып. 4. М., 1960. С. 203 -206.
Халмухамедова Р. А. Палинологические исследования пещерных отложений древнепалеолитической стоянки Сельунгур // Проблемы взаимосвязи природы и общества в каменном веке в Средней Азии. Тезисы докладов. Ташкент, 1988. С. 78.
Хатамова М. М. Биоархеология ва унинг тадщщот усуллари // 0 ‘zbekiston arxeologiyasi. №3 (22). Самарканд, 2020. 44—45 бетлар.
Хатамова М. М. Урта Осиё дехдончилиги утмишини тиклашда археоботаник изланишлар // Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar. №3. Кук°н> 2021. 107-111-66.
Хатамова М. М. Утмишдаги жамоалар экологиясини тиклашда палеоэтноботаника // 0 ‘tmishga nazar. 4-жилд, 11-сон. Тошкент, 2021. 79-83-бетлар.
Хлопин И. Н. Геоксюрская группа поселений эпохи энеолита. M.-JL: Наука, 1964. 172, илл.
Хозяйственно-культурные традиции народов Средней Азии и Казахстана. Сборник статей / Отв. ред. Т. А. Жданко и К. Ш. Шаниязов. М.: Наука, 1975. 231 с., илл., карт.
Шефер Э. Золотые персики Самарканда. Книга о чужеземных диковинах в империи Тан / Пер. Зеймаля Е. В. и Лубо-Лесниченко Е. И. М.: Наука, 1981. 608 с., илл.
Эшонкулов У. История ирригации Верхнего Зерафшана: Автореф. дис... канд. ист. наук. Самарканд, 1989. 20 с.
Якубов Ю. Паргар в VII-VIII вв. н. э. (Верхний Зеравшан в эпоху раннего средневековья) / Отв. ред. Б. Я. Ставиский. Душанбе: Дониш, 1979. 218 с., илл.
Янушевич 3. В. Культурные растения юго-запада СССР по палеоботаническим исследованиям. Кишинёв: Штиинца, 1976. 214 с., илл.
Янушевич 3. В. О находке ячменя на поселении Алтын-депе // Каракумские древности. № 5. Ашхабад, 1977. С. 162-169.
Яценко С. А., АвизоваА. К , ТоргоевА. И , Сайпов А., Кулиш А. В., Китов Е. П., Рогожинский А. Е.,
Смагулов Е. А., Ержигитова А. А., Торежанова Н. Ж., Тур С. С., Иванов С. С. Археология и история
Кангюйского государства. Шымкент: Элем, 2020. 216 с.
Узбек халц мацоллари / Тузувчилар Т. Мирзаев ва бопщалар. Тошкент: Шарк, 2003. 510 б.
Узбекистон уудудида дехдончилик маданиятининг тарихий илдизлари ва замонавий жараёнлар. Тошкент: Фанлар академияси, 2006.
Гуломов Я. F. Хоразмнинг сугорилиш тарихи. Тошкент: Уз ССР ФА, 1959.
Крдиров А. Узбекистон ирригация тарихидан лавхалар (XIX аср урталаридан 1920 йилларгача).
Тошкент: Абдулла Кодирий номидаги Халк мероси нашриёти, 1998.
Цосимов Й. Наманган вохасининг сугорилиш тарихидан. Тошкент: Фан, 1988. 121 б. 2019 йил 21 сентябрдаги 792-сон “Археологик тадкикотларни тубдан такомиллаштириш тугрисида”ги Кдрори // URL: https://lex.uz/docs/4524476. (Юзланилган чог: 15.06.2023)
Asouti Е. Remains of wood charcoal from Jeitun: Identification and analysis // Origins of Agriculture in Western Central Asia. By David R. Harris. Philadelphia: University of Pennsylvania Museum, 2010. P. 166-170.
Baker В. E., Marston J.M. New Endeavors to Understand Agriculture in Ancient Khorezm: a Contribution in Honor of G. Khozhaniyazov // История и археология Приаралья. №1. Нукус, 2019. Р. 56-70.
Baker Е. В., KiddF. J., Betts A., Cleary М. N. Millet cultivation in Central Asia: A response to Miller et al. // The Holocene. № 1-8. SAGE Publications, 2017.
Bashtannik S. V. Archaeobotanical studies at Medieval sites in the Arys river valley // Archaeology, Ethnology, and Anthropology of Eurasia. Tumen, 2008. № 33(1). P. 85-92.
Boardman Sh. Archaeobotanical progress report, [part of longer report, «The International Merv Project, Preliminary Report on the Third Season (1994),» by G. Herrmann, K. Kurbansakhatov et al. P. 31-60] // Iran. № 33. 1995. P. 50-52.
Boardman Sh. Archaeobotanical remains, [part of longer report, The International Merv Project, Preliminary Report of the Fifth Season (1996) by G. Herrmann, K. Kurbansakhatov, St J. Simpson et al. P. 1-33. Iran. № 35. 1997. P. 9-10.
Boardman Sh. Archaeobotanical analyses, [part of longer report, «The International Merv Project, Preliminary Report of the Seventh Season (1998)» by G. Herrmann, K. Kurbansakhatov, St J. Simpson et al., P. 1-24]. Iran. № 37. 1999. 9-13.
Brite E. B. Irrigation in the Khorezm oasis, past and present: a political ecology perspective. Journal of Political Ecology. № 23 (1). 2016. P. 1-25.
Brite E. B., Khozhaniyazov G., Marston J. М., Kidd E J. Kara-tepe, Karakalpakstan: Agropastoralism in a Central Eurasian Oasis in the 4th/5th century A.D. Transition. Journal Field Archaeology. № 42. 2017. P. 514-529.
Charles M. Charred seeds from the Dam Dam Cheshme rockshelters // Origins of Agriculture in Western Central Asia, by David R. Harris. Philadelphia: University of Pennsylvania Museum, 2010. P. 197-198.
Charles М., Bogaard A. Identifying livestock diet from charred plant remains: A Neolithic case study from southern Turkmenistan. Diet and Health in Past Animal Populations. Eds. J. Davies, M. Fabis, et al. 9th ICAZ Conference. Oxford, 2005. P. 93-103.
Charles М., Bogaard A. Charred plant macro-remains from Jeitun: Implications for early cultivation and herding practices in western Central Asia // Origins of Agriculture in Western Central Asia, by David R. Harris. Philadelphia: University of Pennsylvania Museum, 2010. P. 150-165, 256-259.
Charles М., Hillman G. C. Crop husbandry in a desert environment: Evidence from the charred plant macro-remains // New Research at the Jeitun Settlement (Preliminary Reports of the Soviet-Britishn Expedition). Ed. V. M. Masson. Ashkabad: Academy of Sciences of Turkmenistan, 1992. P. 83-94.
Chen G. et al. Kushan Period rice in the Amu Darya Basin: Evidence for prehistoric exchange along the southern Himalaya. Science China Earth Sciences. 2020. № 63. P. 841-851.
Cywa K. Use of wood in the ancient cult of fire temple at Mele Hairam (South-western Turkmenistan), based on preliminary charcoal analysis. 5th International Meeting of Charcoal Analysis: Charcoal as Cultural and Biological Heritage. Laboratorio de Arqueologia de Valencia. SAGVNTVM 11. Extra, 2011. P. 151-152.
Explorations in Turkestan: Expedition of 1904, Prehistoric Civilizations of Anau. Volume 2. Ed. Raphael Pumpelly. Washington: Carnegie Institution of Washington, 1908.
Harris D. R., Gosden С., Charles M. P. Jeitun: recent excavations at an early Neolithic site in southern Turkmenistan. Proceedings of the Prehistoric Society. № 62. Cambridge, 1996. P. 423-442.
Harris D. R., Gosden C. The beginnings of agriculture in western Central Asia // The Origins and Spread of Agriculture and Pastoralism in Eurasia. Ed. D.R. Harris. London: UCL Press, 1996. P. 370-389.
Harris D. R., Masson V. М., Berezkin Y. E., Charles M. P., Gosden C., Hillman G. С., Kasparov A. K., Korobkova G. E, Kurbansakhatov K., Legge A.J., Limbrey S. Investigating early agriculture in Central
Asia: New research at Jeitun, Turkmenistan. Antiquity. № 67. Cambridge, 1993. P. 324—338.
Hermes T. R., Frachetti M. D., Bullion E. A., MaksudovF., Mustafokulov S., Makarewicz C. A. Urban and nomadic isotopic niches reveal dietary connectivities along Central Asia‘s Silk Roads. Scientific Reports. № 8. London, 2018. P. 51-77.
Herrmann G., Kurbansakhatov K , Simpson St. J. The International Merv Project, Preliminary Report on the Fourth Season (1995). Iran. № 34. 1996. P. 1-22.
Integrating Zooarchaeology and Paleoethnobotany: A Consideration of Issues, Methods, and Cases. Eds. A.M. VanDerwarker and T.M. Peres. New York - Dordrecht - Heidelberg - London: Springer Science+Business Media, LLC, 2010.
Isakov A. I. Sarazm: an agricultural center of ancient Sogdiana. Bulletin of the Asia Institute. T. 8.1994. P. 1-12.
Janushevich Z. V. Prehistoric Food Plants in the South-West of the Soviet Union. Berichte der Deutschen
Botanischen Gesellschaft. № 91. Berlin, 1978. P. 59-66.
Janushevich Z. V. The specific composition of wheat finds from ancient agricultural centers in the USSR.
Plants and Ancient Man. Eds. W. van Zeist and W.A. Casparie. Rotterdam: A.A. Balkema, 1984. P. 267-276.
Khatamova М. M. A Brief Review of the Study of Central Asian Agriculture. Bulletin of Science and
Practice. T. 7. №11. Nizhnevartovsk, 2021. P. 408-414.
Larsen C. S. Bioarchaeology: Interpreting Behavior from the Human Skeleton. Cambridge: Cambridge University Press, 1999.
Larsen C. S. Bioarchaeology: The Lives and Lifestyles of Past People. Journal of Archaeological Research. June 2002. Vol. 10. No. 2. P. 119-166.
Larsen C. S. Bioarchaeology in perspective: From classifications of the dead to conditions of the living // American Journal of Physical Anthropology. 2018. № 165. P. 865-878.
Lisitsina G. N. The Earliest Irrigation in Turkmenia. Antiquity. № 43 (172). Cambridge, 1969. P. 279-288.
Lisitsina G. N.. Prishchepenko L. V. The significance of paleoethnobotanical remains for the reconstruction of early farming in the arid regions of the USSR // Folia Quatemaria. № 47. Krakow, 1976. P. 83-88.
Lisitsina G. N. The history of irrigation agriculture in southern Turkmenia. The Bronze Age Civilization of Central Asia: Recent Soviet Discoveries. Ed. P. Kohl. New York: M.E. Sharpe, 1981. P. 350-358.
Matuzeviciute M. G., Preece R. C., Wang S., Colominas L., Ohnuma К., Ките S., Abdykanova A., and
Jones М. K. Ecology and subsistence at the Mesolithic and Bronze Age site of Aigyrzhal-2, Naryn valley, Kyrgyzstan // Quaternary International. Vol. 437. Part B. 2017. P. 35-49.
Miller N. F. Preliminary Archaeobotanical results from the 1989 excavation at the Central Asian site of
Gonur Depe, Turkmenistan. Information Bulletin, International Association for the Study of the Cultures of
Central Asia. № 19. Moscow, 1993. P. 149-163.
Miller N. F. Agricultural development in western Central Asia in the Chalcolithic and Bronze Age // Vegetation History and Archaeobotany. № 8. Springer-Verlag GmbH, 1999. P. 13-19.
Miller N. F. Preliminary archaeobotanical results. Excavations at Monjukli Depe, Meana-Caaca Region,
Turkmenistan, 2010, by S. Pollock and R. Bembeck. Archaologische Mitteilungen aus Iran und Turan. №
Berlin, 2011. P. 169-237.
Miller N. F. The use of plants at Anau North. A Central Asian Village at the Dawn of Civilization, Excavations at Anau, Turkmenistan, by F. Hiebert. Philadelphia. Pennsylvania: University of Pennsylvania Museum, 2003. P. 127-138.
Moore К. М., Miller N. F., Hiebert F. T. and Meadow R. H. Agriculture and herding in the early oasis settlements of the Oxus civilization. Antiquity. № 68. Cambridge, 1994. P. 418-427.
Nesbitt M. Archaeobotanical remains [part of a longer report, «The International Merv Proj ect preliminary report on the first season (1992)» by G. Herrmann, K. Kurbansakhatov et al. P. 39-62]. Iran. № 31. 1993. P. 56-58.
Nesbitt M. Archaeobotanical research in the Merv Oasis, [part of a longer report, «The International
Merv Project, Preliminary report on the second season (1993)» by G. Herrmann, K. Kurbansakhatov et al.
P. 53-75]. Iran. № 32. 1994. P. 71-73.
Paleoethnobotanical Method and Theory in the Twenty-First Century // Marston J.M., Warinner Ch., d'Alpoim
Guedes J. Method and theory in paleoethnobotany. Boulder: University Press of Colorado, 2015. P. 1-15.
Pearsall D. M. Paleoethnobotany: A Handbook of Procedures. 3rd ed. California: Left Coast Press,
Walnut Creek, 2015.
Sataeva L., Sataev R. Wood using at the Bronze Age site Gonur-Depe (ancient Margiana, south Turkmenistan). Proceedings, 9th ICAANE. Vol. 3. Basel, 2014. P. 643-645.
Spengler R. N. Fruit from the sands. The Silk Road origins of the foods we eat. California: University of California Press, 2019.
Spengler R. N., Willcox G. Archaeobotanical results from Sarazm, Tajikistan, an Early Bronze Age
Settlement on the edge: Agriculture and exchange. Environmental Archaeology. T. 18. №. 3.2013. P. 211-221.
Spengler R. N., Chang C., Tourtellotte P. A. Agricultural production in the central Asian mountains:
Tuzusai, Kazakhstan (410-150 B.C.). Journal of Field Archaeology. 2013. № 38. P. 68-85.
Spengler R.N., Chang C., Tourtellotte PA. Agriculturalists and pastoralists: Bronze Age economy of the
Murghab alluvial fan, southern Central Asia. Vegetation history and archaeobotany. T. 23.2014. P. 805-820.
Stride S., Rondelli B., Mantellini S. Canals versus horses: political power in the oasis of Samarkand // World Archaeology. T. 41. №. 1. 2009. P. 73-87.
Wright L. E., Yoder C. J. Recent Progress in Bioarchaeology: Approaches to the Osteological Paradox. Journal of Archaeological Research. March 2003. Vol. 11, No. 1. P. 43-70.
Wu X , Miller N. F., Crabtree P. Agro-Pastoral Strategies and Food Production on the Achaemenid Frontier in Central Asia: A Case Study of Kyzyltepa in Southern Uzbekistan. Iran. №LIII. 2015. P. 93-117. Интернет-ресурсы:
Асцаров А., Синг Ж., Х,асанов М. Ипак ва пахта 4 минг йиллик тарихга эга // “Янги Узбекистон” газетаси. 7 июл 2020 йил. URL: https://yuz.uz/news/ipak-va-paxta-4-ming-yillik-tarixga-ega (Юзланилган чог: 15.06.2023)
Биоархеология лабораторияси Низоми II URL: https://archaeology.uz/storage/Бyлим%20вa%20лa- бораториялар/Биоархеология/Низом^Г (Юзланилган чог: 15.06.2023)
Биоархеология лабораторияси Иул xapumacu II URL: https://archaeology.uz/storage/ByJiHM%20 ва%20лабораториялар/Биоархеология/Иул%20харитаси%20Биоархеология%282%29^Г (Юзланилган чог: 15.06.2023)
Биоархеология лабораторияси Дастури II URL: https://archaeology.uz/storage/Бyлим%20вa%20лa бораториялар/Биоархеология/Лабаратория%20дастури^Г. (Юзланилган чог: 15.06.2023)
КамолиддинШ. С. Культура оседлых тюрков Средней Азии. 2007 //http://www.eurasica.ru/ articles/ uzbeks/shskamohddinkulturaosedlyhtyurkovsredney azii1 (Юзланилган чог: 15.06.2023)
Baker В. Е., Khozhaniyazov G., Marston J. М., Cleary M. N.. Kidd F. J. Kara-tepe, Karakalpakstan:
Agropastoralism in a Central Eurasian oasis in the 4th/5th century A.D. transition // Journal of Field
Archaeology. Vol. 42. №. 6. 2017. P. 514-529. DOI: 10.1080/00934690.2017.1365563 (Юланилган чог: 30.06. 2023)
Bemmann J., Reichert S. Karakorum, the first capital of the Mongol world empire: an imperial city in a non-urban society//Asian Archaeology. № 4 (1). 2020. P. 121-143. DOI: https://doi.org/10.1007/s41826-020-00039-x (Юзланилган чог: 15.06. 2023)
Chang С., Ivanov S. S., Spengler R. N., Mir-Makhamad B., Tourtellotte P. A. Montane Ecoclines in Ancient Central Asia: A Preliminary Study of Agropastoral Economies in Juuku, Kyrgyzstan. Land. № 12 (7). 2023. P. 1406. DOI: https://doi.org/10.3390/landl2071406 (Юзланилган чог: 05.07. 2023)
Spengler R. Introducing Archaeobotany to Central Asia Posted on Mar 17,2014 in Dissertation Reviews: URL: http://dissertationreviews.org/archives/6982 (Юзланилган чог: 15.06.2023)
Spengler R. N., Maksudov F., Bullion E., Merkle A., Hermes Т., Frachetti M. Arboreal Crops on the Medieval Silk Road: Archaeobotanical Studies at Tashbulak. PloS ONE. №13 (8). Public Library of Science, 2018. e0201409. DOI: https://doi.org/10.1371/joumal.pone.0201409 (Юзланилган чог: 30.06. 2023)
REFERENCES:
Sogdijskie dokumenty s gory Mug (Sogdian documents from Mount Mug). 1962. In V. A. Livshits (trans., comment.). Yuridicheskie dokumenty i p is’та (Legal documents and letters). Issue II. Moscow: Vostochnaya literatura Publ., 222. (In Russian).
Sogdijskie dokumenty s gory Mug (Sogdian documents from Mount Mug). 1963. In M. N. Bogolyubov
and О. I. Smirnova (translate and comment.). In Khozyajstvennye dokumenty (Economic documents). Issue
III. Moscow: Vostochnaya literatura Publ., 132. (In Russian).
Abdurahmonova T. 1972. O’zbekistonda irrigaciyaning rivozhlanishi (Development o f irrigation In Uzbekistan). Tashkent: O’zbekiston Publ., 37. (In Uzbek).
Adilov Sh. Т., Babaev S. T. 2011. Istoricheskaya gidrografiya Zapadnogo Sogda (po arkheologotopograficheskim dannym i na osnove svedenij iz knigi Mukhammada an-Narshakhi “Tarikh-i Bukhoro ”)
(Historical hydrography o f Western Sogd (according to archaeological and topographical data and based on information from the book o f Muhammad an-Narshakhi «Tarikh-i Bukhoro»). In Arkheologiya Uzbekistana (Archeology of Uzbekistan). No 2 (3). Samarkand, 27-52. (In Russian).
Akishev K. A. 1969. Zimovki-poseleniya i zhilisha drevnih usunej (Wintering settlements and dwellings o f the ancient Usuns). In Izvestiya AN KazSSR (Izvestia o f the Academy ofSciences o f the Kazakh SSR). No. 1. Alma-Ata: Nauka, Publ., 29-47 (In Russian).
Akishev K. A., Kushaev G. A. 1963. Drevnyaya kul’tura sakov i usunej doliny reki Ili (The ancient culture o f the Saks and Usuns o f the Ili river valley). Alma-Ata: Akademiya nauk Kazakhskoj SSR, Publ., 320 s., tabl. (In Russian).
Akishev K. A., Bajpakov К. М., Erzakovich L. B. 1972. Drevnij Otrar (topografiya, stratigrafiya, perspektivy) (Ancient Otrar: Ancient Otrar (topography, stratigraphy, perspectives). Alma-Ata: Nauka, Publ., 256. (In Russian).
Alaviya M. 1974. In Т. M. Mirzaev (ed.). O’zbek xalq marosim qo’shiqlari (Uzbek Wolished Songs). Tashkent: Fan Publ., 224. (In Uzbek).
Alimov O’. 1984. O’rta asrlarda Movarounnahrda bog’chilik xo’zhaligi tarixi (Horticulture in
Movarounnahr in the Middle Ages). Tashkent: Fan, Publ. (In Uzbek).
Alpomish. 1998. O’zbekxalq qahramonlik dostoni (Alpomish. Uzbek folk heroic epic. Narrated byFazil Yoldash son, recorder: M. Zarifov). Tashkent: Sharq, Publ., 400. (In Uzbek).
Andrianov В. V. 1960. In S. P. Tolstov (ed.). Izuchenie karakalpakskoj irrigacii v bassejne Kany-Dari v 1956-1957 gg. (The study o f the Karakalpak irrigation in the Kana-Darya basin in 1956-1957). In
Materialy Khorezmskoj ekspedicii (Materials o f the Khorezm expedition.). Issue 4. Moscow: Acad. Sciences of the USSR. Institute of Ethnography. N. N. Miklukho-Maclay, 172-190. (In Russian).
Andrianov В. V. 1969. Drevnie orositelnye sistemy Priaralya (Ancient irrigation systems o f the Arals).
Moscow: Nauka Publ., 252. (In Russian).
Andrianov В. V. 1978. Zemledelie nashikh predkov (Agriculture o f our ancestors). Moscow: Nauka,
Publ., 168. (In Russian).
Anarboev A. 2006. O’zbekistonda ilk sug’orma dehqonchilikning shakllanishi va antropogen
landshaftni tashkil topishi (The formation of the first irrigated agriculture In Uzbekistan and the formation
of anthropogenic landscape). In O’zbekiston hududida dehqonchilik madaniyatining tarixij ildizlari va
zamonavij zharayonlar (Historical roots o f agricultural culture in the territory o f Uzbekistan and modem
processes). Tashkent, 10-11. (In Uzbek).
Antonova E. V. 1990. Obryady i verovaniya pervobytnyh zemledelcev Vostoka (Rites and beliefs of
primitive farmers o f the East). Moscow: Nauka Publ., 287. (In Russian).
Askarov A. 1973. Sapallitepa (Sapallitepa). Tashkent: Fan Publ., 172. (In Russian).
Askarov A. 911. Drevnezemledelcheskay a kultura epohi bronzy yuga Uzbekistana (Ancient agricultural
culture o f the era o f bronze o f the South o f Uzbekistan). Tashkent: Fan Publ., 232. (In Russian).
Askarov A., Abdullaev B.N. 1983. In E.V. Rtveladze (ed.). Dzharkutan (Dzharkutan). Tashkent: Fan
Publ., 59. (In Russian).
Ashirov A. 2020. O’zbek madaniyatida suv (Water In Uzbek culture). Tashkent, Akadenmashr Publ.,
(In Uzbek).
Bajpakov К. M. 1999. In G. A. Brykina (ed.). Semireche (Semirechye). In Srednyaya Aziya i Dal’nij
Vostok v ehpokhu srednevekov ’ya. Srednyaya Aziya v rannem srednevekov ’e. Vol. 20. Moscow: Nauka
Publ., 163-174 (In Russian).
Bartol’d V. V. 1963. Turkestan v ehpokhu mongol ’skogo nashestviya (Turkestan in the era of the Mongol
invasion). In Sochinenie. Vol. 1. Moscow: Vostochnaya literatura Publ, 45-600 (In Russian).
Bartol’d V. V. 1964. Khlopkovodstvo v Srednej Azii s istoricheskikh vremen do prikhoda russkikh (Cotton
breeding in Central Asia from historical times before the arrival o f Russian). In Sochinenie. Vol. 2. Part. 1.
Moscow: Vostochnaya literatura. Publ, 435-448 (In Russian).
Bartol’d V. V. 1965. К istorii orosheniya Turkestana (To the history o f irrigation o f Turkestan). In
Sochinenie. Vol. 3. Moscow: Vostochnaya literatura Publ, 97-236. (In Russian).
Bashtannik S. V. 2007. Zemledel’cheskaya kul’tura Yuzhnogo Kazakhstana ehpokhi srednevekov’ya
(Agricultural culture of Southern Kazakhstan ofthe Middle Ages). Kemerovo: KemGUKI Publ, 127. (In Russian).
Bashtannik S. V., Voyakin D. A., Buranbaev R. N. 2015. Arkheobotanicheskie issledovaniya tsitadeli
srednevekovogo gorodishha Taraz v2014g. (Archeobotanical studies ofthe citadel ofthe medieval settlement
Taraz in 2014). In Vestnik arheologii, antropologii i etnografii (Bulletin of archeology, anthropology and ethnography). No 2 (29). Tyumen, 178-182. (In Russian).
Bezhkovich A. S. 1973. In S. M. Abramzon, A. Orazov (ed.). Istoriko-ehtnograficheskie osobennosti kirgizskogo zemledeliya (Historical and ethnographic features o f Kyrgyz agriculture). In Ocherki po istorii khozyajstva narodov Srednej Azii i Kazakhstana (Essays on the history of the economy o f the peoples of Central Asia and Kazakhstan). Leningrad: Nauka Publ., 32-69. (In Russian).
Berdyev O. 1968. Chakmakly-depe - novyj pamyatnik vremeni Anau IA (Chakmakly-Depe - a new monument of the Anau IA). In Istoriya, arkheologiya i ehtnografiya Srednej Azii (History, archeology and ethnography o f Central Asia). Moscow: Nauka Publ., 26-34. (In Russian).
Bilalov A. 1.1980. Iz istorii irrigacii Ustrushany (From the history ofirrigation Ustruhana) (Materialnaya kul’tura Ustrushana (Material culture Ustruhana). Vol. 1. Dushanbe: Donish, 191. (In Russian).
Bolelov S. B. 1997. Zemledelie drevnego Khorezma: formy organizatsii proizvodstva (Agriculture of Ancient Khorezm: forms of organization o f production). In Etnogrqftcheskoe obozrenie (Ethnographic review). No 2. Mosow, 63-75. (In Russian).
Brykina G. A. 1982. In E. E. Nerazik (ed.). Yugo-Zapadnaya Fergana vpervojpolovine I tysyacheletiya nashej ehry (Southwest Ferghana in the first half of the 1st millennium of our era). Moscow: Nauka Publ, 206. (In Russian).
Brykina G. A., Gorbunova N. G. 1999. In G. A. Brykina (ed.). Fergana (Ferghana). In Srednyaya Aziya i Dal’nij Vostok v ehpokhu srednevekov’ya. Srednyaya Aziya v rannem srednevekov’e. Vol. 20. Moscow: Nauka Publ., 93-113. (In Russian).
Bubnova M. A. 1987. К voprosu о zemledelii na Zapadnom Pamire v IX - XI w. (To the question o f agriculture in the Western Pamir in the IX-XI centuries). In Proshloe Srednej Azii: arkheologiya, numizmatika i ehpigrafika, ehtnografiya (Past of Central Asia: archeology, numismatics and epigraphy, ethnography). Dushanbe: Donish Publ, 59-66. (In Russian).
Buryakov Yu. F. 1982. Genezis i ehtapy razvitiya gorodskoj kul’tury Tashkentskogo oazisa (Genesis and stages o f development o f the city culture of the Tashkent oasis). Tashkent: Fan Publ, 212. (In Russian).
Buryakov Yu. F., Filanovich М. I. 1999. In G. A. Brykina (ed.). Chach i Ilak (Chach and Ilak). In Srednyaya Aziya i Dal’nij Vostok v ehpokhu srednevekov’ya. Srednyaya Aziya v rannem srednevekov’e. Vol. 20. Moscow: Nauka Publ., 78-92. (In Russian).
Danilevskij V. V., Kokonov V. N., Nikitin V. A. 1940. Issledovanie rastitel’nykh ostatkov iz raskopok sogdijskogo zamka (The study ofplant residues from the excavations o f the Sogdian castle). In Rastitel ’nost ’
Tadzhikistana i ее osvoenie (Vegetation of Tajikistan and its development). Dushanbe: Tr. Tajikistan base of the USSR Academy of Sciences Publ., 484—490. (In Russian).
Demidov S. M. 2020. Rasteniya i zhivotnye v legendakh i verovaniyakh Turkmen. Seriya «Ehtnografiya turkmen» (Plants and animals in legends and beliefs o f Turkmen. Series «Ethnography of Turkmen»). Vol.
Moscow: Staryj sad Publ., 446. (In Russian).
Dzhakhonov U. 1989. In A. K. Pisarchik (ed.). Zemledelie tadzhikov doliny Sokha (The agriculture of the Tajiks o f the Sokha valley). Dushanbe: Donish Publ., 216. (In Russian).
Drevnie obryady, verovaniya i kul’ty narodov Srednej Azii (Ancient rites, beliefs and cults o f the peoples o f Central Asia). 1986. In V. N. Basilov (ed.). Moscow: Nauka Publ., 210 s.
Epimakhov A. V. 2010. О sintashtinskom zemledelii (bronzovyj vek Yuzhnogo Urala) (On Sintashta Agriculture (Bronze Age o f the Southern Urals). In Vestnik arkheologii, antropologii i ehtnografii (Bulletin o f Archeology, Anthropology and Ethnography). No 2 (13). Tyumen’, 36-41. (In Russian).
Ershov N. N. 1960. Sel’skoe khozyajstvo tadzhikov Leninabadskogo rajona Tadzhikskoj SSR pered Oktyabr ’skoj revolyutsiej (The agriculture o f the Tajiks o f the Leninabad district of the Tajik SSR before the
October Revolution). Stalinabad: Acad. Sciences Tajik. SSR Publ., 172. (In Russian).
Eshonkulov U. 1989. Istoriya irrigacii Verhnego Zerafshana (Irrigation history o f the Upper Zerafshan). Abstract of the thesis, dis... cand. ist. Sciences. Samarkand, 20. (In Russian).
Fagan В. М., De Kors K. R. 2007. Arkheologiya. Vnachale (Archeology. In the Beginning). Moscow: Tekhnosfera Publ., 591. (In Russian).
Fedorova R. V. О zemledel’cheskikh kul’turakh v Drevnem Khorezme po dannym pyl’tsevogo analiza (On agricultural cultures in ancient Khorezm according to pollen analysis). In Materialy Khorezmskoj Ehkspeditsii (Materials o f the Khorezm expedition). Issue 4. Moscow, 203 -206. (In Russian).
Grigina О. М., Trofimov A. K. 1984. Palinologicheskaya kharakteristika opomogo razreza sokhskoj svity (Yuzhnaya Fergana) (Palinological characteristics of the supporting section of the Sokh Svita (South Ferghana). In Geologiya kajnozoya i novejshaya tektonika Ту an ’-Shanya (Geology o f the Cenozoic and the latest tectonics o f the Tien Shan). Frunze: Ilim Publ., 29—49. (In Russian).
Grigor’ev G. V. 1940. Kaunchi-tepa (raskopki 1935 g.) (Kaunchi-Tepa (excavations o f1935). Tashkent: Publishing House of Uzb. branch of Acad, sciences of the USSR, 64. (In Russian).
Groshev V.L. 1985. In K. A. Akishev (ed.). Irrigatsiya Yuzhnogo Kazakhstana v srednie veka (Irrigation of Southern Kazakhstan in the Middle Ages). Alma-Ata: Nauka Publ., 156. (In Russian).
Irrigatsiya Uzbekistana (Irrigation In Uzbekistan). 1975. In K. N. Bedrintsev and B. D. Korzhavin
(ed.). In 4 vols. Vol. 1: Razvitie irrigatsii v komplekse proizvoditel’nykh sil Uzbekistana (The development
of irrigation in the complex ofproductive forces o f Uzbekistan). Tashkent: Fan Publ., 350. (In Russian).
IslamovU. I., Krakhmal’ K. A., Khalmukhamedova R. A., Khudajberdiev R. Kh. 2001. Paleobotanicheskie, paleoehkologicheskie i khronostratigraficheskie issledovaniya rannego antropogena Yuzhnoj Fergany
(Paleobotanical, paleoecological and chronostratigraphic studies o f the early anthropogen o f South
Fergana). In IMKU (The History ofMaterial Culture o f Uzbekistan). Issue 32. Tashkent, 17-19. (In Russian). Isamiddinov M. Kh. 2011. Prirodnye usloviya Sogda v razvitii zemeledeliya i skotovodstva (Natural Conditions ofSogdia in the Development o f Agriculture and Cattle-breeding). In Arkheologiya Uzbekistana (Archeology of Uzbekistan). No 2 (3). Samarkand, 94-101. (In Russian).
Ishoqov Z. 2011. Farg’ona vodijsining an’anavij deh’onchilik madaniyati (Traditional agroculture of Ferghana Valley). Tashkent: Yangi nashr Publ., 144. (In Uzbek).
Kamoliddin Sh. S. 2015. Zemledelie i sadovodstvo и drevnikh tyurkov (Agriculture and gardening among the ancient Turks). Tashkent: Extremum press Publ., 496. (In Russian).
Karmysheva Dzh. Kh. 1986. In V. N. Basilov (ed.). Zemledel’cheskaya obryadnost’ и kazakhov (Agricultural rituals among the Kazakhs). In Drevnie obryady, verovaniya i kul’ty narodov Srednej Azii (Ancient rituals, beliefs and cults o f the peoples o f Central Asia). Moscow: Nauka Publ., 47-70. (In Russian).
Khalmukhamedova R. A. 1988. Palinologicheskie issledovaniya peshhemykh otlozhenij drevnepaleoliticheskoj stoyanki Sel’ungur (Palinological studies o f cave deposits of ancient Paleolithicsite Selungur). In Problemy vzaimosvyazi prirody i obshhestva v kamennom veke v Srednej Azii (Problems of the relationship o f nature and society in the Stone Age in Central Asia). Theses of reports. Tashkent, 78.
(In Russian).
Khatamova М. M. 2020. Bioarxeologiya va uning tadqiqot usullari (Bioarcheology and its research methods). In О ’zbekiston arxeologiyasi (Archeology o f Uzbekistan). No 3 (22). Samarkand, 44—45. (In Uzbek).
Khatamova М. M. 2021. О’rta Osiyo dehqonchiligi o ’tmishini tiklashda arxeobotanik izlanishlar (Archaeobotanical research on the reconstruction of the history o f agriculture in Central Asia). In Qo ’qon DPI. Ilmiy xabarlar (Khoqand DPI. Scientific news). No 3. Khoqand, 107-111. (In Uzbek).
Khatamova М. M. 2021. O’tmishdagi zhamoalar ekologiyasini tiklashda paleoetnobotanika
(Paleoethnobotany in restoring the ecology o f ancient societies). In О ’tmishga nazar (Look to the Past).
Vol. 4, No 11. Tashkent, 79-83. (In Uzbek).
Khlopin I. N. 1964. Geoksyurskaya gruppa poselenij epokhi eneolita (Geoksyurskaya group of settlements of the Eneolithic era). Moscow-Leningrad: Nauka Publ., 172. (In Russian).
Khozyajstvenno-kul ’turnye tradicii narodov Srednej Azii i Kazahstana (Economic and cultural traditions
of the peoples o f Central Asia and Kazakhstan). 1975. In T. A. Zhdanko and K. Sh. Shaniyazov (ed).
Moscow: Nauka Publ., 231. (In Russian).
Kislyakov N. A. 1947. Starinnyepriyomy zemledel ’cheskoj tekhniki i obryady, svyazannye s zemledeliem, и tadzhikov bassejna r. Khingou (Ancient methods o f agricultural technology and rituals associated with agriculture among the Tajiks of the basin o f the river. Hingou). In Sovetskaya ehtnografiya (Soviet ethnography). No 1. Moscow, 108-125. (In Russian).
Korobkova G. F. 1969. Orudiya truda i khozyajstvo neoliticheskikh piemen Srednej Azii (Labor tools and economy o f the Neolithic tribes o f Central Asia). Leningrad: Nauka Publ., 216. (In Russian).
KrakhmaP K. A., Khalmukhamedova R. A., Volozheninov N. N. 1995. Paleogeograficheskoe izuchenie Khajdarkanskoj doliny (Paleogeographic study of the Khaidarkan valley). In К istokam istorii drevnekamennogo veka Srednej Azii (To the origins o f the history o f the ancient stone age of Central Asia). Tashkent, 112-122. (In Russian).
Latynin B. A. 1962. Voprosy istorii irrigacii i oroshaemogo zemledeliya drevnej Fergany (Issues of the history o f irrigation and irrigated agriculture o f ancient Ferghana): A summary report on the work, presented dissertation of the doctor of historical sciences. Leningrad, 31. (In Russian).
Lisicyna G. N. 1965. Oroshaemoe zemledelie epokhi eneolita nayuge Turkmenii (Irrigated agriculture o f the Eneolithic era in the south o f Turkmenistan). Moscow: Nauka Publ., 168. (In Russian)
Majskij L. 1934.Ischisleniepolevogoperiodasel’skokhozyajstvennykhrabotиgortsevPamirai Verkhnego Vancha (Calculation of thefieldperiod ofagricultural work among the mountaineers ofthe Pamirs and Upper Vanch). In Sovetskaya ehtnografiya (Soviet ethnography). No 4. Moscow, 103-107. (In Russian).
Mamarakhimova B. 2001. О razvitii sel’skogo khozyajstva v rannesrednevekovom Sogde (On the development o f agriculture in the early medieval Sogd). In О ’zbekiston tarixi (History of Uzbekistan). No 2. Tashkent, 11-13. (In Russian).
Markov G. E. 1979. Istoriya khozyajstva i material’noj kul’tury v pervobytnom i ranneklassovom obshhestve (History of economy and material culture in primitive and early class society). Textbook. Moscow: Moscow State University Publ., 303. (In Russian).
Masson М. E. 1971. Poselenie Dzhajtun (Jaitun settlement (The problem o f the formation o f a producing economy). Leningrad: Nauka, 207. (In Russian).
Makhmudov N. M. 1966. In A. M. Belenitsky (ed.). Zemledelie i agramye otnosheniya v Srednej Azii v XIV-XV w. (Agriculture and agrarian relations in Central Asia in the XIV-XV centuries). Dushanbe: Donish Publ., 129. (In Russian).
Mejer-MelikiyanN. R. 1990. In A. A. Roslyakov (ed.). Opredelenie rastitel’nykh ostatkov iz Togolok-21 (Determination o f plant remains from Togolok-21). In Sarianidi V. I. Drevnosti strany Margush (Antiquities o f the country of Margush). Ashgabat: Ylym Publ., 203-205. (In Russian).
Millij arxeologiya markazi “Bioarxeologiya” laboratoriyasining “Biologik (organik) artefaktlar tahlili
yordamida tarixij zharayonlami tiklash ” mavzusidagi ilmij tadqiqot ishi hisoboti (oraliq) (Report o f the
scientific research work of the «Bioarchaeology» laboratory of the National Center o f Archeology on the
topic «Restoration of historical processes using the analysis o f biological (organic) artifacts» (interim).
Tashkent, 85. (In Uzbek).
Millij arxeologiya markazi “Bioarxeologiya ” laboratoriyasining “Biologik artefaktlar tahlili yordamida tarixij zharayonlami tiklash” mavzusidagi ilmij tadqiqot ishi hisoboti (oraliq) (Report o f the scientific research work o f the «Bioarchaeology» laboratory o f the National Center o f Archeology on the topic «Restoration o f historical processes using the analysis o f biological artifacts» (interim). 2021. Tashkent, 115. (In Uzbek).
Musaev N. 2005. O’rta Osiyoda dehqonchilik madaniyati va agrar munosabatlar tarixidan (tosh davri oxirlaridan - XX asr boshlariga qadar) (From the history o f farming culture and agrarian relations in Central Asia (from the end o f the Stone Age to the beginning o f the 20th century). Tashkent, Fan Publ., 235. (In Uzbek).
MukhamedzhanovA. R. Istoriya orosheniya Bukharskogo oazisa (s drevnejshikh vremen do nachalo XX w.) (The history o f irrigation of the Bukhara oasis (from ancient times to the beginning o f the 20th century). Tashkent: Fan Publ., 1978. (In Russian).
Muhammadzhonov A. R. 1997. O’zbekistonning qadimgi gidrotexnik inshootlari (Ancient hydraulic structures o f Uzbekistan). Tashkent: O’zbekiston Publ., 88. (In Uzbek).
Mukhiddinov I. 1973. Obryady i obychai, svyazannye s zemledeliem и pamirskikh tadzhikov Vakhana i Ishkashima v XIX - nachale XX v. (Rituals and customs associated with agriculture among the Pamir Tajiks o f Vakhan and Ishkashim in the 19th - early 20th centuries). In Sovetskaya ehtnografiya (Soviet ethnography). No 3. Moscow, 99-109. (In Russian).
Nabiev A. 1975. Toshkent vohasi sug’orish tarixidan (From the history o f irrigation o f the Tashkent oasis). Tashkent, (In Uzbek).
Nasriddinov Q. 2009. Farg’ona vodijsining sug’orilish tarixi (XIXasr va XXasrning birinchi yarmi) (The history o f irrigation o f the Fergana Valley (XIX century and the first half o f the XX century). Tashkent: Yangi asr avlodi Publ., 224. (In Uzbek).
Nepomnin V. Ya. 1940. К istorii irrigatsii Uzbekistane (To the history o f irrigation o f Uzbekistan). Tashkent: Uzpartizdat Publ., 60. (In Russian).
Ocherki po istorii khozyajstva narodov Srednej Azii i Kazakhstana (Essays on the history of the economy of the peoples o f Central Asia and Kazakhstan). 1973. In S. M. Abramzon and A. Orazov (ed.). Leningrad: Nauka Publ., 260. (In Russian).
Petrushevskij I. P. 1960. Zemledelie i agramye otnosheniya v Irane XIII-XIV vekov (Agriculture and agrarian relations in Iran o f the XIII-XIV centuries). Moscow-Leningrad: Acad, sciences of the USSR Publ., 492. (In Russian).
Rannie zemledel’tsy: Ehtnograficheskie ocherki (Early farmers: ethnographic essays). 1980. In N. A.
Butinov and A. M. Reshetov (ed.). Leningrad: Nauka Publ., 225. (In Russian).
Rassudova R. Ya. 1971. Formy organizatsii truda v obshhinakh nekotorykh rajonov polivnogo zemledeliya Srednej Azii (konets XIX— nachalo XX v.) (Forms o f labor organization in the communities of some areas o f irrigation agriculture o f Central Asia (late XIX - beginning o f the XX century). In Sredneaziatskij ehtnograficheskij sbomik (Central Asian ethnographic collection). Issue III. Leningrad,
—282. (In Russian).
Rassudova R. Ya. 1974. Znacheniya termina kosh v nekotorykh zemledel’cheskikh rajonakh Srednej Azii v X IX - nachale XX v. (The values o f the term Kosh in some agricultural areas o f Central Asia in the XIXearly XXcenturies). In Sovetskaya ehtnografiya (Soviet ethnography). No 4. Moscow, 78-86. (In Russian).
Rassudova R. Ya. 1985. Kul’tovye ob’ekty Fergany как istochnikpo istorii oroshaemogo zemledeliya (Ferghana cult objects as a source on the history o f irrigated agriculture). In Sovetskaya ehtnografiya (Soviet ethnography). No 4. Moscow, 96-104. (In Russian).
Rozhanovskij S. Yu. 1956. Priroda rastitel’nykh ostatkov izpogrebal’nykh sooruzhenijFerganypervykh vekov nashej ehry (The nature o f plant residues from the funeral structures o f the Ferghana o f the first centuries o f our era). In Trudy muzeya istorii UzSSR (Proceedings o f the Museum o f the History of the UzSSR). Issue 111. Tashkent, 75-80. (In Russian).
Rudenko S. I. 1962. Kul’tura khunnov i Noinulinskie kurgany (The culture o f the Huns and the Noinula mounds). Moscow-Leningrad: Acad. Sciences of the USSR Publ., 205. (In Russian).
Ryabogina N. E. 2006. Ochagi kul’tivirovaniya zlakov v drevnosti na territorii Zapadnoj Sibiri po paleobotanicheskim dannym (The hearths of cultivating cereals in antiquity on the territory of Western Siberia according to Paleobotanical Data). In Vestnik VOGiS (Bulletin of the Herald of Vavilov Society for Genetics and breeding scientists). Vol. 10. No 3.572-579. (In Russian).
Sazonova М. V. 1978. Traditsionnoe khozyajstvo uzbekov Yuzhnogo Khorezma (The traditional economy of the Uzbeks o f the Southern Khorezm). Leningrad: Nauka Publ., 97. (In Russian).
Sarimsoqov A. A. 2011. O’zbeklaming taqvimij marosimlari (Farg’ona vodijsi materiallari asosida). Tashkent, 155. (In Uzbek).
Sataev R. М., Sataeva L. V. 2017. In N. A. Dubova (ed.). Paleoehtnobotanika ipaleoehtnozoologiya v sisteme znanij ob ehkologii drevnikh obshhestv (Paleoetnobotanika and Paleoetnozoology in the knowledge system about the ecology ofancient societies). In Ehtnos i sreda obitaniya (Ethnos and the environment). Collection of articles on ethnic ecology. Issue 5. Studies of life support systems). Moscow: Staiyj sad Publ., 47-59. (In Russian).
Sataeva L. V., Sataev R. M. 2017. Rol’ drevesnykh rastenij v zhizni drevnego naseleniyu Gonur-depe
(Bronzovyj vek, Tu
