SAMARQAND VOHASIDA SHAHARSOZLIK MADANIYATINING YUZAGA KЕLISHI HAQIDA
Referat
Mazkur maqolada Samarqand vohasida shaharsozlik madaniyatining yuzaga kelishi va uning bosqichma-bosqich
rivojlanish jarayoni arxeologik materiallar asosida ilmiy tahlil qilingan. Xususan, Ko‘ktepa va Afrosiyob kabi
yirik arxeologik yodgorliklarda olib borilgan qazishmalar natijalari Samarqand shahar madaniyatining ildizlari
miloddan avvalgi II ming yillik oxiriga borib taqalishini isbotlaydi. Mualliflar shahar markazining Ko‘ktepadan
Afrosiyobga ko‘chishiga asosiy omil sifatida tabiiy-geografik sharoitlar va siyosiy-harbiy xavfsizlik talablarini
ko‘rsatganlar. Shuningdek, maqolada Ko‘ktepa yodgorligi Avestoda zikr etilgan «Gava-Suguda» nomli
ziroatchilik hududi bilan bog‘liq ekanligi ta’kidlangan. Ko‘ktepa Sug‘ddagi eng yirik va eng qadimgi dehqon
jamoalari to‘plangan manzilgoh bo‘lgani, u yerda an’anaviy tarzda shahar ma’muriy markazi — hokim qarorgohi
va ibodat maskanlari shakllangani ko‘rsatilgan. Maqolada shu bilan birga irrigatsiya tizimi, mudofaa inshootlari,
shahar funksiyasining evolyutsiyasi hamda urbanizatsiya jarayonlarining xronologiyasi va arxeologik dalillar
asosidagi tahlili keltirilgan. Umuman olganda, maqola Samarqandning shahar sifatida shakllanish tarixi kamida
3000 yilga borib taqalishini isbotlovchi muhim ilmiy xulosalarni o‘z ichiga oladi.
Mualliflar haqida
Adabiyotlar ro'yxati
Askarov, A. A. 1977. Drevnezemledel’cheskaja kul’tura juga Uzbekistana (The Ancient Farming Culture of Southern
Uzbekistan). Tashkent: Fan Publ., 230. (In Russian).
Askarov, A. A.; Shirinov, T. Sh. 1993. Rannjaja gorodskaja kul’tura epokhi bronzy juga Srednej Azii (Early Urban
Culture of the Bronze Age in Southern Central Asia). Samarkand, 162, 90 ill. (In Russian).
Filanovič, M. I. 1969. K harakteristike drevnejshego poselenija na Afrasiabe (On the Characteristics of the Oldest
Settlement on Afrasiab). In Afrasiab–I. Tashkent, 206–220. (In Russian).
Gorshenina, S., Rapin C. 2015. Samarkand, Marakanda, Zariaspa, la lente formation d’équivalences toponymiques.
In V. Schiltz (ed.), De Samarcande à Istanbul: étapes orientales. Hommages à Pierre Chuvin – II. Paris. 113–116.
Grenet, F., Rakhmanov Sh. 2007. Novye dannye o date pervoj sistemy fortifikatsii Afrasiaba (seredina ili vtoraja polovina
VI v. do n. e.). In Rol’ goroda Samarkand v istorii mirovogo kul’turnogo razvitija. Materialy Mezhdunarodnogo
simpoziuyma, posvjashchennogo 2750-letnemy jubileju Samarkanda (The Role of Samarkand in the History of
World Civilization. Proceedings of the International Symposium, dedicated to the 2750th anniversary of the city
of Samarkand). Tashkent–Samarkand, 21–23. (In Russian).
Isamiddinov, M. H. 2002. Istoki gorodskoj kul’tury Samarkandskogo Sogda (Origins of the Urban Culture of
Samarkand Sogd). Tashkent, 255. (In Russian).
Isamiddinov, M.; Vafaev, G. 1988. Otchet Samarkandskogo otriada po sostavleniju svoda arkheologicheskikh
pamjatnikov Samarkandskoj oblasti (Pajarykskij rajon) (Report of the Samarkand Team on Compiling the
Register of Archaeological Sites of the Samarkand Region). Archives of the Samarkand Institute of Archaeology.
F.4, Op.1, D.178. Samarkand, 52. (In Russian).
Khasanov, M. 2021. Kul’tura Sogda v epokhu rannezheleznogo veka i antichnosti (Culture of Sogd in the Early Iron
Age and Antiquity). Abstract of doctoral dissertation in historical sciences. Samarkand. (In Russian).
Lhuillier, J. 2013. Les cultures à céramique modelée peinte en Asie centrale méridionale. Dynamiques socio-culturelles
à l’âge du Fer ancien (1500-1000 av. n.è.). Mémoires de la Mission Archéologique Française en Asie Centrale
XIII, Paris.
Lhuillier, J. 2018. Central Asia during the Achaemenid Period in Archaeological Perspective. In S. Gondet, E.
Haerinck (eds.), L’Orient est son jardin. Hommage à Rémy Boucharlat. Acta Iranica, 58. 257–271.
Lhuillier, J., Isamiddinov, M., Rapin, C. 2012. Rannezheleznyj vek severnovo Sogda: kharakteristika i predvaritel’naja
tipologicheskaja khronologija. In Istorija Material’noj Kul’tury Uzbekistana (IMKU), 37. Samarkand, 57–66. (In
Russian).
Lyonnet, B. 2023. Questions on the Origin of the Iron Age Circular Fortresses in Central Asia and of Monumental
Architecture in Sogdiana, in L. Colliva, A. Filigenzi, L. M. Olivieri (eds), Le forme della città. Iran, Gandhāra
e Asia centrale. Scritti offerti a Pierfrancesco Callieri in occasione del suo 65° compleanno. Rome. 417–433.
Masson, V. M. 1959. Drevnezemledel’cheskaja kul’tura Margiany (The Ancient Farming Culture of Margiana). In
MIA (Materials and Research on Archeology of the USSR). Vol. 73. Moscow: Nauka Publ., 250. (In Russian).
Masson, V. M. 1964. Srednjaja Azija i Drevnij Vostok (Central Asia and the Ancient East). Moscow–Leningrad, 87.
(In Russian).
Rapin, C. 2007. Koktepe v period zhelezhnogo veka do prikhoda Akhemenidov (Koktepe during the Iron Age before the
Achaemenids). In Rol’ goroda Samarkand v istorii mirovogo kul’turnogo razvitija. Materialy Mezhdunarodnogo
simpoziuyma, posvjashchennogo 2750-letnemy jubileju Samarkanda (The Role of Samarkand in the History of
